Romanlara selam olsun

Yüksek Planlama Kurulu’nun 27.04.2016 tarih 2016/10 sayılı kararıyla Roman Vatandaşlara Yönelik (2016-2021) ile 1. Aşama Eylem Planı yayınlandı.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının koordinatörlüğünde sürdürülecek bu plan eğitim, istihdam, barınma, sağlık ve sosyal hizmet ve sosyal yardımları kapsamaktadır.

Strateji belgesinin girişi şöyledir: “Ülkemizde yaşayan Roman vatandaşlar yüzyıllardan bu yana Anadolu’da ve Trakya’da Türkiye’nin kültürel yapısını meydana getiren gelenekleri ve değerleri oluşturarak ve benimseyerek bu toprakların kadim sahipleri olmuşlardır. Ancak, Türkiye’nin ve Avrupa’nın farklı yerlerinde yaşayan Romanlar farklı kültüre ve tarzlara sahip olsalar da genelde en dezavantajlı bölgelerde ve kentlerin en yoksul semtlerinde yaşamaktadırlar. Bu nedenle 1990’lı yıllardan itibaren Roman vatandaşların durumlarını iyileştirmeye yönelik olarak Avrupa ve ülkemizde çeşitli adımlar atılmıştır. Ülkemizin de kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi de ayrımcılıkla mücadele, sosyal içerme ve uluslararası işbirliği temellerinden oluşan “Romanlara İlişkin Strasburg Deklarasyonu” 2010 yılında açıklanmıştır.”

“Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında eğitim ve öğretim hakkı, çalışma ve sözleşme hürriyeti, sağlık hizmetlerine, konut olanaklarına ve sosyal güvenliğe erişim hakkı güvence altına alınmış ve temel kamu hizmetlerine erişimde eşitlik ve hakkaniyet ilkeleri benimsenmiştir.” Ancak, Roman vatandaşlar bunların tamamından yoksundur.

Strateji belgesinin amaçları:

1-Eğitim: Roman vatandaşlarının çocuklarının eğitim olanaklarından yeterince yararlanamadıkları, erken terk ettikleri, devamsızlıkları, dışlandıkları görülmektedir. Bunun en önemli nedeni ekonomik yetersizliklerdir. Ve bu çarpık değerler birbirlerini körüklemektedir.

2- İstihdam: Roman vatandaşlar genellikle niteliksiz, düşük seviyede ve güvencesiz işlerde çalışmaktadırlar. Bunun nedeni de eğitim seviyesinin çok düşüklüğü ve sosyal dışlanmadır. Ayrıca, yaptıkları geleneksek ekonomik işler ortamı da yok olmuş, yapılamaz hale gelmiştir.

3- Barınma: Roman vatandaşlar temelde göçebe bir topluluk olduklarından geleneklerine özgü barınma şekilleri geliştirmişlerdir. Ancak, bu konutlar fiziksel olarak yaşam şartlarına uygun değildir. Hatta bu konutlar özel veya kamu araziler üzerlerindedir.

4- Sağlık: Bakanlık, sağlık ocakları ve aile hekimliği yoluyla tüm vatandaşlara ulaşmaktadır. Ancak, Roman vatandaşların faydalanabilecekleri sağlık hizmetleri konusundaki farkındalık düzeyleri bölgeden bölgeye farklılık göstermektedir ve düşüktür.

5- Sosyal hizmet ve sosyal yardım: Roman vatandaşların istihdam düzeylerinin düşük olması nedeniyle prim ödeme imkânları da çok azdır. Bu nedenle sosyal yardım ve sosyal hizmet yollarıyla desteklenmektedirler.

Bu planda dikkat ettiğim ve bana çarpık gelen deyim “iş piyasası”dır. Roman vatandaşlar için yapılan bu plan ve yapılacaklar piyasaya malzeme hazırlık planı gibidir sanki! Tabii genel olarak AKP’nin çalışma hayatına bakışı çok düzeysiz olduğundan, çalışanları makine yedek parçaları gibi gördüğünden bu deyim bize garip gelmemektedir. Taşeron işçiliği ve kiralık işçilik sistemleri de gelecekte problemler çıkaracağından açıklar, Roman vatandaş işçilerle kapatılacaktır. Böylece kutsal piyasanın ömrü biraz daha uzayacaktır.

Planda işgücü piyasası yerine iş hayatı ve hatta sadece “hayata hazırlama”dan bahsetseydi daha doğru olurdu. Çünkü hayat iş piyasası(piyasayla) bitmiyor; piyasa, ekonomiyi sürükleyen bir olgu olduğu kadar insanı ve doğayı çürüten ve yok eden bir olgu aynı zamanda.

21. yüzyılı yaşadığımız bu zamanlarda her vatandaş öğretmen, mühendis, doktor, avukat veya işletmeci olmak için öğrenim görürken Roman vatandaşların da aynı hedeflere yönelmeleri gerekir. İşte bu hedefler ancak onları bulundukları çıkmazlardan kurtarabilir. Sadece işgücü piyasasına eleman yetiştirme hedefi onları bulundukları bataklardan çıkarmaz!

Barınma konusundaki önerim ise bu vatandaşların mümkün olduğunca tüm mahallere ve sokaklara dağıtılması ve toplumun diğer kesimleriyle kaynaştırılmasıdır.

Hayat bütündür parçalanamaz…