Çöpten gübre ve elektrik yapmak

17 Aralık 2016 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nin arka sayfasında “Patlıcanlar için yürüyüş” başlıklı bir haber vardı. Şöyle sürüyordu: Deniz dibi ekosisteminin en önemli canlılarından denizhıyarları(denizpatlıcanları), tehdit altında. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın Çeşme denizlerinde mayıs sonuna kadar sınırsız denizhıyarı avına izin vermesi, ilçe halkını ayaklandırdı.

Çeşme Denizciler Derneği Başkanı İsmail Porsuk,bakanlığın her 4 yılda bir bu canlılar için avlanma izni verdiğini bildirdi. Ancak denizin doğal süpürgesi olan denizhıyarlarının avlanmasında herhangi bir kota konulmadığını vurgulayarak, “Tek bir denizpatlıcanının günde 350 kg deniz kumunu temizliyor” dedi.

Bizim denizlerimizi koruyan bir Derneğimiz var mı bilmiyorum!Yoksa hemen kurulmalı!

xxxxxxxxxxxxx

Zonguldak Belediyesi 2017 yılı “Katı Atık” ücretlerini aylık 6 liradan 9.53 liraya çıkarmış, KDV hariç. Bu miktar Kozlu belediyesinde aylık 8.33 lira KDV hariç.

Tabi bu karar epey tepki yaratmış. Bende bu kararı ve “katı atık” yönetimi konusunu araştırmaya karar verdim. Bu amaçla Zonguldak Belediyesi’nin dokümanına, internette ulaşabildiğim sitelere baktım ve bu sonuçları çıkardım:

• Zonguldak Belediyesi bilgilendirme duyurusu: Belediyeler evsel katı atık bertaraf tesisleri kurdurmak, işletmek, işlettirmekle yükümlüdür. Bu hizmetlerden yararlananalar da sorumlu yönetimin yapacağı yatırım, işletme bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu amaçla alınan ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamaz.

Bu hükümler gereği katı atık işlerini yönetmekte olan belediyemiz, söz konusu hizmetler için oluşan giderleri tam maliyet esasına göre sabit tarife olarak belirlemiş ve bu maliyetlerden ÇTV ve elektrik üretim geliri düşülmüş” Atıksu, Altyapı ve Evsel Katı atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’teki koşulara riayet edilerek abone sayıları dikkate alınarak “Evsel Katı Atık Tarife Raporu hazırlanmıştır.

• Tombaklar mevkiindeki Zonguldak Özel İdaresi ve Belediyeler Çevre Altyapı Temel Hizmetler Birliği(ZONÇEP), işletilen Katı Atık Düzenli Depolama Sahasındaki metan gazından ayda, 3 bin haneye yetecek kadar elektrik üretiyor.

Tesisi yapan Arel Enerji Genel Müdürü Halim Durgan’ın açıklamasına göre, açılış yapıldığı zaman tesis, 3 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılıyor ve iletide artacak. Firmanın aylık net geliri 600 bin lira, yüzde 50’si ZONÇEP’e veriliyor. İleride 5 bin haneye elektrik verecek seviyeye gelecek.

• ZONÇEP tarafından düzenlenen 2012 raporuna göre; Zonguldak’ta üretilen çöpün meta dağılımı yüzde 47 organik, yüzde 5 kâğıt, yüzde 3,8 cam, yüzde 3,2 metal, yüzde 7,5 plastik, yüzde 1 tekstil, yüzde 32,5 diğerdir. Nüfus 415 bin 304, günde ortalama toplanan çöp 352 ton 450 kg, kişi başına düşen 0,850 kg.
• Anadolu Ajansı’nın 9 Eylül 2015 tarihli haberine göre, İstanbul’un bütününde özel taşıma araçlarıyla günde 17 bin ton çöp taşınıyor. Bu çöpten yıllık 340 milyon kwh elektrik üretiliyor.
• İstanbul Belediyesi Kumburgaz’da Geri Kazanım ve Kompost Tesisi kurdu. Tesiste çöpler elekten geçiriliyor, cinslerine göre ayrılıyor; geri kazanımda kâğıt, plastik, metal gibi maddeler ve 20 bin ton da İstanbul’un park ve bahçeleri için organik gübre üretiliyor.

Bu bilgilere göre evsel çöpün topluma ve doğaya bir zararı yok. Zaten kırsalda hiç yükü ve zararı olmadı. Çöpler sanayi atığı olmadığı sürece doğrudan doğaya bırakılıyor ve aslına geri dönüyorlar. Bu çağda ise biyogaz ve elektrik üretme olanakları da doğdu; sadece sanayi atıkları yüküne çözüm üretmek gerekmektedir. Onlar da geri dönüşüm yoluyla doğaya ve ekonomiye dönebiliyorlar.

Zonguldak’ta katı atık için gelen zam çok görüldü halk tarafından. Kozlu Belediyesi’nin 2016 yılı tarifesine bakınca(8,33 lira/ay) çok fark yok gibi geliyor. Yalnız dikkatimi çekti, katı atık maliyeti hesabında CTV düşülmüş te elektrik geliri düşülmemiş. Bu hesaba göre şöyle çelişkiler var:

• Elektrik geliri Arel Genel Müdürünün ifade ettiği kadar yok. Zira gerçekte 3 bin hanenin elektrik gideri aylık 100 bin lira kadar(vergiler hariç).
• ZONÇEP’in aylık 300 bin lirayı aldığı ifade ediliyor ama belediyelere dağıtmıyor ve bu gelir Belediye bütçesinde görünmüyor.
• Belediye bu elektrik gelirini alıyor ama katı maliyeti hesabında göstermiyor.

Dikkatimi çeken diğer konu çöpün tamamının geri dönüşüme uygun olduğu ve hatta elektrik ve gübre bile üretilebildiği… Dolayısıyla yönetime düşen görevler kadar vatandaşlara da görev düşüyor: vatandaşlar çöpleri evlerinde 2 hatta 3 cinse ayırarak biriktirip kutularına atmalılar.

Sonuçta katı atıktan hiç vergi alınmaz; giderler elde edilen gelirlerle karşılanır hâle gelinebilir.