Türkiye, AB’nin Yeni Genişleme Planına Dahil Edilmiyor!

Avrupa Birliği (AB) yeni bir genişleme dalgasını devreye koyuyor. Aralarında Ukrayna, Moldova, Gürcistan’ın yanı sıra Batı Balkan ülkelerinin yer aldığı 10 ülkenin 2030’a kadar AB üyesi olması hedefleniyor. AB’nin yeni genişleme planında Türkiye’nin yer almaması, AB açısından demokratikleşme kriterinin ön planda olduğunu gösteriyor.

Avrupa Parlamentosu (AP), AB’nin yeni bir genişleme dalgasına hazırlanmasını öngören plana destek verdi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AP açılışında yaptığı geleneksel ‘Birliğin Durumu’ konuşmasında AB’nin 2030’a kadar 10 ülkeyi kapsayacak yeni bir genişlemeye hazırlanması gerektiğini söyledi. Bu kapsamda Ukrayna, Moldova’nın tam üyelik başvurularının gündeme alınması ve müzakerelere başlama sürecinin karara bağlanması gerektiğini kaydeden Leyen, Gürcistan ve bir süredir tam üyeliğe adaylık müzakereleri yürütülen Batı Balkan ülkelerine verilen sözlerin tutulması gerektiğini kaydetti. AB komisyonu Başkanı, birliğin inandırıcı olması için bu ülkelere tam üyelik konusunda bir takvim vermesi gerektiğini dile getirdi. Sovyetler Birliği’nin dağılması sonrası 1990’ların son çeyreği ile 2007 arası dönemde eski Doğu Bloku ve Varşova Paktı üyesi 9 ülkeyi (Polonya, Çekya, Slovakya, Macaristan, Bulgaristan, Romanya, Litvanya, Estonya, Letonya) tam üyeliğe alan AB,Yugoslavya’nın dağılması sonrasında ise Hırvatistan ve Slovenya’yı tam üyeliğe aldı. Eski Yugoslavya’dan ayrılan Karadağ ve Sırbistan ile aday üyelik süreci yürütülüyor. Bunun yanında yine eski Yugoslavya’dan kopan Bosna-Hersek, Kosova’nın yanı sıra Batı Balkan ülkeleri Kuzey Makedonya, Arnavutluk ile de tam üyeliğe adaylık doğrultusundaki temaslar son birkaç yıldan bu yana hızlandırıldı.AB’nin onayladığı ‘Yeşil Mutabakat’ ve karbon emisyonlarının azaltılması kriterleri 2030’da tamamlanacak. Üye ve üyeliğe aday ülkelerin bu kriterleri karşılaması gerekiyor. AB ülkeleri termik ve nükleer santralları kapatıyor.

Yeşil sertifika ve ‘karbon nötr’ belgesi olmayan ürünlerin AB pazarına girişi kısıtlanacak, ek gümrük vergisi uygulanacak. Bu karar en büyük ihraç pazarı AB olan Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor. İktidar, yeşil enerji mutabakatı ve Paris İklim Anlaşması’nı imzalamasına rağmen kömürlü termik santrallara, linyit madenlerine yeni teşvikler veriyor. Akbelen başta olmak üzere kömür santralları için ormanlar, çevre, doğa yok ediliyor. Bu da Türkiye’nin AB ile tam üyelik müzakereleri sürecinde önemli bir handikap.

Avrupa Konseyi (AK) Başkanı Charles Michel de AB’nin 2030’a kadar yeni üyeleri kabule hazır olması gerektiğini ifade etti. Bu çerçevede Batı Balkanlar’da 6 ülke (Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Kosova, Kuzey Makedonya) AB üyeliğine aday ve müzakere yürütüyor. Ukrayna ve Moldova ile katılım müzakereleri başlatmak içinse AB liderler zirvesinde tavsiye kararı bekleniyor. Gürcistan da AB üyeliği için sırada bekliyor. 2030’da tamamlanacak yeni genişlemede ‘tam üyelik müzakere sürecindeki’ Türkiye’den söz edilmiyor. Bunda,başta demokratikleşme kriterlerinin yıllardır karşılanmamasını, AB üyesi Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin (GKRY) tanınmamasını, yine Doğu Akdeniz ve Ege’de AB üyesi Yunanistan ve GKRY ile su ren anlaşmazlık ve gerilimleri kriz başlıkları olarak görmek olanaklı.