“Ölüm olsa sonumuz, Ankara’dır yolumuz!”

1990 yılı birçok kamu sektöründe toplu iş sözleşmelerinin imzalanacağı yıldır fakat sendikalar ve hükümet ücretler konusunda ciddi anlaşmazlığa düşer. (Genel Maden-İş’in önerisi: 2.5 milyon lira maaş ve 85 bin lira yevmiye; hükümetin önerisi 1.2 milyon lira maaş ve 64 bin lira yevmiye) Genel Maden-İş Genel Kurulu toplanır ve 30 Kasım’da greve başlamaya karar verir. Sendika Genel Başkanı Şemsi Denizer, 30 Kasım sabahı saat 08.00’de grev önlüğünü giyer ve grev pankartı, Zonguldak’taki Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Gelik Müessesesi önüne asılır. Hükümetin lokavt kararı da gecikmeden 3 Aralık’ta yürürlüğe konulacaktır.

“Ölüm olsa sonumuz, Ankara’dır yolumuz!”

30 Kasım’dan yürüyüşün başladığı 4 Ocak 1991 tarihine kadar, Genel Maden- İş’e bağlı 48 bin işçi yekpare halde greve katılır ve çevre il/ilçelerin de Zonguldak’a gelişiyle şehir Türkiye tarihinin en büyük işçi hareketlerinden birine sahne olur. O dönem Zonguldak, bugünkü Karabük ve Bartın illerini de içermektedir. Yani bugünden bakılarak o günün tanıkları dinlendiğinde; üç şehrin tek merkezde toplandığı ve sokaklarda konuşulan tek konunun grev olduğu anlaşılmaktadır.

16 Ocak gecesi ABD, Irak’a savaş açtı. 1. Körfez Savaşı Türkiye’deki işçi sınıfını da etkiledi ve 25 Ocak’ta hükümet savaş halini neden göstererek ülke çapında grevleri 60 gün süreyle erteledi. Böylece çeşitli sektörlerdeki 115 bin işçi grevleri sonlandırmak zorunda kaldı.

______________

6 Şubat’ta sendika ve hükümet arasında üç aydır beklenen toplu sözleşme imzalandı, ancak toplu sözleşmedeki ücretler 30 Kasım öncesi hükümetin teklif ettiğinden de daha düşüktü. 1.1 milyon lira maaş ve 49 bin lira yevmiye.

______________

Yürüyüşün en ünlü sloganlarından biri “Silkele Başkan, Düşecekler!” idi. Yürüyüş ve sonrasında yaşananlar nedeniyle ANAP hükümeti gerçekten de düştü denilebilir. 1987 seçimleriyle mecliste 292 sandalyeyle tek başına iktidar olan ANAP, 20 Ekim 1991’deki seçimlerde 115 sandalyeye düşmüş ve iktidarı DYP-SHP koalisyonuna bırakmıştır.

Madenci Grevi Kronoloji

1. Gün (4 Ocak 1991)

2. Gün (5 Ocak 1991)

3. Gün (6 Ocak 1991)

4. Gün (7 Ocak 1991)

5. Gün (8 Ocak 1991)

 (Birol Üzmez Belgeselinden)