Türkiye Enerji Politikalarında Kömürün Rolü: Hüsnü Meydan’dan Stratejik Öneriler

Türkiye Maden Mühendisleri Odası Şube Başkanlığı’nın 12-13 Eylül tarihlerinde düzenlediği 23. Uluslararası Kömür Kongresi, Zonguldak’ta Dedeman Otel’de gerçekleşti. Kongrede TMMOB MYK Üyesi Hüsnü Meydan yaptığı konuşmada;

Hüsnü Meydan, enerji krizlerinin ve kömürün öneminin altını çizerken, kömürün dünya enerji ihtiyacında hala büyük bir paya sahip olduğunu vurguluyor. Petrol ve kömürün enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşılamaya devam ettiğine dikkat çekerek, enerji politikalarının yerli kaynaklara dayandırılması gerektiğini belirtiyor. Bu bağlamda, kömürün sürdürülebilir ve verimli kullanımı için gerekli yatırımların yapılması gerektiğine dikkat çekti.

TMMOB MYK Üyesi Hüsnü Meydan kongrede şu görüşleri dile getirdi;

Saygı Duruşu: Maden Emekçilerine Vefa

Topraklarda, yeraltının derinliklerinden yeryüzünü aydınlatmak ve evlerine ekmek götürebilmek için hayatlarını kaybeden binlerce maden emekçisini ve üyelerimizi saygıyla anıyorum. Yeni bir devrim ve devrimin başlangıcı olan Cumhuriyet’i bize kazandıran Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını, emperyalizme karşı mücadele veren bağımsızlık savaşında hayatlarını kaybeden yurtseverleri de saygıyla anıyorum. Bugün 12 Eylül, askeri faşist darbesinde hayatlarını kaybeden, işkencelerde katledilen devrimci ve demokrat yurtseverleri de saygıyla anıyorum.

Kömür Kongresi’nin Tarihsel Önemi

1978 yılından bu yana, her iki yılda bir gerçekleştirdiğimiz kömür madenciliği ve teknolojisi ile ilgili büyük bir bilgi birikimi yaratan Kömür Kongresi ve Sergisi’nin 23.’sünü, odamız ve Türk Mühendis Mimar Odalar Birliği’nin kuruluş yılında kutlamanın mutluluğunu yaşıyoruz. Bu etkinliği düzenleyen Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şubemize, kongre yürütme kuruluna, danışma kuruluna ve emeği geçen tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.

Enerji ve Madenciliğin Günümüzdeki Yeri

Değerli konuklar, günümüz dünyasında enerji, insan yaşamının zorunlu ve temel bir gereksinimi haline gelmiştir. Bu nedenle, her dönemde odalarımızın ve konunun uzmanı üyelerimizin katkılarıyla enerji sempozyumları düzenlemekteyiz. Dünyanın dört bir yanında meydana gelen savaşların arkasında enerji krizlerinin ve emperyalist sömürgeciliğin yattığını biliyoruz. Enerji, hem mesleki faaliyetlerimizin temelini oluşturan bir faktör olarak hem de ekonomik ve toplumsal gelişmelere yön verme kapasitesiyle hayatımızda büyük bir yer tutmaktadır.

Kömürün Değişmeyen Önemi

Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik gelişmelere rağmen, petrol ve kömür hala dünyanın enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşılamaktadır. Son 20 yılda, dünya ticari enerji talebinin %33’ü petrol, %29’u ise kömürle karşılanmıştır. Enerji politikalarının öneminin giderek arttığı bu dünyada, özellikle yerli kaynaklarımız arasında öne çıkan kömürün önemini vurgulamalıyız.

Kömür Kongrelerinin Katkıları

46 yıldır gerçekleştirilen bu kongreler, kömür kaynaklarımızın geliştirilmesi, gerekli Ar-Ge ve teknoloji yatırımlarının yapılması ve madencilik alanında işçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması konularında zengin bir veri sağlamaktadır.

Enerji Sektöründeki Özelleştirme ve Serbestleşme Politikaları

1980’li yıllardan itibaren enerji sektöründe uygulanan serbestleştirme ve özelleştirme politikaları, kamu çıkarlarına aykırı bir biçimde özel şirketlerin lehine sonuçlanmıştır. Tıpkı diğer kamu hizmetleri gibi, enerji sektörü de yerli ve yabancı sermaye için yeni bir sermaye birikim alanı haline gelmiştir. Bu bağlamda, TMOBB olarak yıllardır enerjinin kamu yararı ilkesinden sapmadan, tüm yurttaşlar için erişilebilir ve sürdürülebilir bir şekilde sağlanması için mücadele ediyoruz.

Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun Durumu

Ne yazık ki, bütüncül bir enerji ve madencilik politikamızın olmaması, özellikle kömür madenciliği gibi köklü bir alanda kaynaklarımızın verimli kullanılmasını engellemektedir. Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun (TTK) küçültülen yapısı ve azalan üretim kapasitesi, bu durumun en net göstergelerinden biridir. 2010 yılında 1.700.000 ton olan yıllık kömür üretimi, 2023 yılında 782.000 tonlara kadar düşmüştür.

Maden Kazaları ve İş Güvenliği

Türkiye’de madencilik tarihimiz, maalesef iş cinayetleri ve facialarla doludur. Amasra’da yaşanan ve 43 madencinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan facia, bu acı tarihimizin sadece bir örneğidir. Bu durum, iş güvenliği önlemlerinin yetersizliğini ve ilgili kurumların denetim eksikliklerini gözler önüne sermektedir.

Kamusal Denetim ve Sorumluluk

İş kazalarının ve meslek hastalıklarının temelinde sermayenin kar hırsı ve emek karşıtı politikalar yatmaktadır. Bu sebeple iş güvenliği tedbirlerinin artırılması ve kamusal denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu denetimlerde TMOBB, tabip odaları, üniversiteler ve işçi sendikaları da yer almalıdır.

Kömür Madenciliğinde Gelecek Vizyonu

Kömür madenciliğinde sürdürülebilir üretim ve verimlilik artışı için yerli kaynaklarımızın etkin kullanımı hayati önem taşımaktadır. Bu bağlamda, taşkömürünü daha verimli hale getirecek yatırımlar yapılmalı, kömür kimyası ve gazlaştırma gibi teknolojilere ağırlık verilmelidir. Madencilik politikalarımız, merkezi ve kamusal bir planlamayla belirlenmelidir.

Kongreye Katılanlara Teşekkür ve Gelecek Dileği

Değerli konuklar, kongremiz vesilesiyle bir kez daha kömür madenciliğinin önemine dikkat çekiyoruz. Ancak bu kongrelerde sadece ölümlerden değil, yaşamın ve insana dair güzelliklerin de konuşulacağı günlerin gelmesini diliyorum. Kongremize başarılar diliyorum.