Eski Devlet Bakanı Hasan Gemici’den Sert Mesaj: TTK İçin Sonun Başlangıcı mı?

Türkiye Taşkömürü Kurumu’nda (TTK) Kozlu, Karadon ve Üzülmez müesseselerinde üretimin “iş güvenliği” gerekçesiyle durdurulması, yalnızca teknik bir denetim sonucu değil; yıllardır biriktirilen siyasi tercihlerin ve bilinçli ihmallerin açığa çıkardığı tarihsel bir kırılma olarak tartışılıyor. Eski Devlet Bakanı Hasan Gemici, taşkömüründe yaşanan bu kritik süreci “sonun başlangıcı” olarak nitelendirirken, TTK’nın bu noktaya nasıl ve kimler tarafından getirildiğini sorgulayan çarpıcı bir tanıklıkla kamuoyuna değerlendirmede bulundu.

Eski Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin Susma’ya yaptığı açıklama şöyle;

Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK)Kozlu, Karadon ve Üzülmez Müesseseleri’nde iş güvenliği gerekçeleriyle üretimin durdurulması bölgede taş kömürü üretiminin sonlandıracak bir sürecin başlangıcı olabilecek çok önemli bir gelişmedir. Zonguldak, Bartın ve Karabük illerimizin ekonomik ve sosyal yaşamını derinden etkileyecek ciddi bir durum ile karşı karşıyayız.

1980 li yıllarda Özal Hükümetleri ile başlayan (TTK ) Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun kapatılması ya da özelleştirilmesi tartışmalarında

“kurumun her yıl zarar etmesi, ocakların jeolojik yapısı nedeniyle verimsizliği, taşkömürünün daha ucuza ithal edilebilmesi… vb “ pek çok gerekçe öne sürüldü. Âmâ hiç kimsenin aklına bu ocakların iş güvenliği nedeniyle kapanabileceği gelmedi. Gelmiş olsaydı çok daha önceki yıllarda TTK kapatılmış olurdu! Zira kapatma ve özelleştirme isteyenlerin yukarıdaki argümanlarına karşı Zonguldak’ta kömür üretimini savunanların hepimizin bildiği çok etkili cevapları vardı.

Ama “iş güvenliği “denildiği zaman konu insan hayatı!

Bu noktada kurumun nasıl böyle bir noktaya getirildiği sorgulanmalıdır.

1995 Genel Seçimlerinde Demokratik Sol Parti‘den ; Zonguldak ‘tan rahmetli Mümtaz Soysal, Hasan Gemici ve Boray Baycık, Bartın ‘dan Cafer Tufan Yazıcı, Karabük ‘ten rahmetli Erol Karan milletvekili seçildi. Bu bölge milletvekillerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, meclis kürsüsünde ve komisyonlarda ilk günden başlayarak en önemli konuları Türkiye Taşkömürü Kurumu ve kömür üretiminin yaşatılmasıydı.

1996 yılında TBMM’de Türkiye Taşkömürü Kurumu ile ilgili bir araştırma komisyonu kuruldu. Benim başkan yardımcısı olduğum bu komisyon rahmetli Sencer İmer , Mustafa Yörükoğlu ,Canip Sevinç, BEUN Maden Mühendisliği Bölümümü hocalarından Prof.Dr.Vedat Didari ve Maden Mühendisleri Odası Başkanı Yard.Doç. Erdoğan Kaymakçı  ve çok sayıda uzmanın katkılarıyla çok kapsamlı bir rapor hazırladı.

Milletvekilliğim ve Devlet Bakanlığı’m süresinde Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) ,Maden Mühendisleri Odası ve diğer STK’larla ile çok yakın ilişki ve istişare içinde olduk.

TTK 1999 yılında kurulan 56.Hükümette Devlet Bakanı Şükrü Sina GÜREL ‘ e bağlandı.

Sayın GÜREL beni arayarak TTK’ya Genel Müdür olarak Ömer Yenel ‘i atamayı düşündüğünü kendisiyle görüşmemi ve tanışmamı istedi. Ömer Yenel ‘le görüşmemizde kendisine yukarıda sözünü ettiğim TTK Araştırma Komisyonu Raporu’nu verdim. Kurumla ilgili konuları tartıştık. Ayrılırken bana yönetim kurulu üyeleri ile ilgili bir önerim olup olmadığını sordu. Ben de ona kurumun o günkü hale düşmesinin en önemli sebebinin siyasi müdahaleler olduğunu düşündüğümüzü ve kendisine hiç bir isim önermeyeceğimizi söyledim ve başarılar diledim.

Ömer Yenel 1993-2003 yılları arasında çok başarılı bir genel müdürlük yaptı:

—-1999 yılında 392 milyon dolar olan kurum zararı 2002 yılında 217 milyon dolara düştü.

—1999 yılında 407 kg/yevmiye olan genel işçilik randımanı 2002 yılında

548 kg/yevmiyeye yükseldi.

—İş kazalarında ciddi azalmalar oldu.

—Kurum işyerleri daha kompakt hale geldi. Ocaklar iyileştirildi, teknolojik yatırımlar yapıldı.

—12 Kasım 1999 Düzce Depremi hemen sonrası görüştüğüm Ömer Yenel 600 maden işçisini 3 saat içinde Düzce ‘ye göndererek binlerce insanın hayatının kurtarılmasına ve TTK’nın ülke genelinde itibarının yükselmesine vesile oldu.

—TTK ‘nın o yıllardaki en büyük sorunu üretim işçisi sayısının ciddi şekilde azalmasıydı.2001 yılında bakanlar kurulundan (1960 lı yıllardan itibaren 6 dönem milletvekili seçildiği Zonguldak’a yakın ilgisi olan rahmetli Başbakan Bülent Ecevit’in iradesi ile) —yaşanan ağır ekonomik kriz şartlarında — TTK ‘ya 4012 üretim işçisi alınması kararı çıkartıldı.

Bu kararla birlikte bölgede müthiş bir hareketlilik başladı. Herkes elinde listelerle siyasilerin peşinde koşmaya başladı. Sayın Bakan GÜREL ve Ömer Yenel ile görüşerek alımların noter kurası ile yapılması kararını aldık ve 4012 genç hiç bir siyasi karışma, müdahale, tavassut olmadan işe girdi.

Ömer Yenel 2003 yılında görevden alındı. AKP iktidarında TTK sürekli kan kaybetti.

Gelinen noktada Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerinin yaptığı iş sağlığı ve güvenliği denetimleri sonucu  Kozlu , Karadon ve Üzülmez ’de üretim “geçici “ olarak durduruldu.

Dileriz; geçmişte kurumda genel müdürlük yapan Rıfat Dağdelen ve diğer uzmanların önerileri dikkate alınır, üretimin durmasının ocaklarda başka tahribatlar yaratmasının önüne geçilir ve üretim durdurulan ocaklarda kısa sürede tekrar üretime başlanır.

2019 yılında kaybettiğimiz Sayın Ömer Yenel’i rahmetle anıyorum, mekânı cennet olsun.

Hasan Gemici

Eski Devlet Bakanı

16.01.2026