Koruma kararı sonrası sahiplenme yarışı: Amele Birliği binası için yükselen itirazlar neyi değiştirdi?

AKP İl Başkanı Mustafa Çağlayan, Uzun Mehmet Göğüs ve Meslek Hastalıkları Hastanesi olarak kullanılan ve Zonguldak’ın belleğinde “Amele Birliği Hastanesi” olarak yer eden tarihi bina hakkında Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından koruma kararı alındığını açıkladı. Ancak bu karar, geçtiğimiz aylarda binanın yıkılma ihtimaline karşı mimarlar, demokrasi platformu bileşenleri, CHP başta olmak üzere çok sayıda kesimin yükselttiği itirazların ardından gelmesiyle kentteki tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

AKP İl Başkanı Mustafa Çağlayan yaptığı açıklamada, söz konusu yapının yalnızca bir bina olmadığını belirterek, “Zonguldak’ımızın hafızasında ‘Amele Birliği Hastanesi’ olarak yer eden, bugün Uzun Mehmet Göğüs ve Meslek Hastalıkları Hastanesi binasıyla ilgili olarak Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından alınan koruma kararı şehrimiz adına son derece isabetli ve yerinde bir karar olmuştur. Bu yapı; yalnızca bir bina değil, Zonguldak’ın emeğinin, madenciliğinin, sosyal dayanışmasının ve toplumsal belleğinin önemli bir parçasıdır. Geçmişiyle, taşıdığı anlamla ve temsil ettiği değerlerle korunmayı hak etmektedir” dedi.

Çağlayan, kendilerinin de ilk günden itibaren binanın korunması yönünde hassasiyet gösterdiklerini belirterek, yapının korunarak yaşatılmasının Zonguldak’a yakışacağını ifade ettiklerini söyledi. Alınan kararın, hem kentin tarihine sahip çıkılması hem de gelecek kuşaklara güçlü bir miras bırakılması açısından önemli bir adım olduğunu dile getirdi.

Hastanenin ek binaya taşınma sürecinin tamamlanmasının ardından, koruma kararına uygun işlemlerin ilgili kurumlar tarafından yürütüleceğini belirten Çağlayan, sürecin sağlık hizmetlerini aksatmadan ve yapının korunmasını sağlayacak şekilde planlı ilerlemesinin önemine dikkat çekti. Açıklamasında sürece katkı sunan kurumlara teşekkür eden Çağlayan, kararın Zonguldak için hayırlı olmasını temenni etti.

Ancak bu noktaya gelinmesinin arkasında yalnızca idari bir süreç değil, aylar süren toplumsal bir tartışma ve güçlü bir kamuoyu tepkisi bulunuyor. Amele Birliği Hastanesi binasının geleceği, geçtiğimiz dönemde kentin en önemli gündem başlıklarından biri haline gelmiş; yapının yıkılabileceğine dair iddialar kamuoyunda ciddi bir endişe yaratmıştı.

Mimarlar, meslek odaları, demokrasi platformu bileşenleri ve başta ana muhalefet olmak üzere farklı siyasi ve toplumsal kesimler, binanın Zonguldak’ın emek tarihinin simgelerinden biri olduğunu vurgulayarak korunması gerektiğini yüksek sesle dile getirmişti. Yapının yalnızca mimari bir değer taşımadığı, aynı zamanda madenci kenti kimliğinin somut bir hafıza mekânı olduğu yönündeki görüşler geniş bir destek bulmuştu.

Kentte yapılan açıklamalarda, Amele Birliği’nin tarihsel anlamına dikkat çekilerek, bu binanın yıkılmasının Zonguldak’ın emek geçmişiyle bağını koparacağı yönünde eleştiriler öne çıkmış; bu tepkiler yerel basında ve kamuoyunda geniş yer bulmuştu. Susma Gazetesi’nde de konuya ilişkin hem lehte hem aleyhte görüşlere yer verilmiş, süreç farklı boyutlarıyla tartışmaya açılmıştı.

Öte yandan, kentin hafıza mekânlarına sahip çıkılması gerektiğini savunan çok sayıda isim gibi, Susma köşesinde de konu defalarca gündeme taşınarak yapının korunmasının gerekliliği vurgulanmıştı. Bu yönüyle bakıldığında, bugün açıklanan koruma kararının yalnızca idari bir tercih değil, aynı zamanda toplumsal duyarlılığın ve ısrarlı itirazların bir sonucu olduğu yorumları yapılıyor.

Gelinen noktada, koruma kararının alınmış olması kent adına önemli bir kazanım olarak değerlendirilirken, asıl tartışmanın bundan sonra başlayacağı ifade ediliyor. Binanın nasıl değerlendirileceği, hangi işlevle yaşatılacağı ve gerçekten korunarak mı yoksa yalnızca kâğıt üzerinde mi kalacağı soruları ise önümüzdeki sürecin en kritik başlıkları olarak görülüyor.