Türk Tabipleri Birliği: “Yeni nesil tütün/nikotin ürünlerinin yasallaştırılması akıldışıdır, kabul edilemez”

Türk Tabipleri Birliği (TTB), elektronik sigara, ısıtılan tütün ürünü ve nikotin kesesi gibi yeni nesil tütün/nikotin ürünlerinin Türkiye’de piyasaya arzına onay verilmesi yönündeki girişimlere karşı yazılı bir basın açıklaması yaptı. 20 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan açıklamada, söz konusu ürünlerin üretim ve ticaretinin Türkiye’de ruhsatsız ve dolayısıyla yasadışı olduğu hatırlatılarak, yasallaştırma yönündeki adımların halk sağlığı açısından ciddi riskler taşıdığı vurgulandı.

TTB açıklamasında, ulusötesi tütün şirketlerinin bu ürünlerin Türkiye’de yasal olarak satışa sunulması için lobicilik faaliyetlerini hızlandırdığı belirtildi. Bu kapsamda British American Tobacco’nun Ankara’da ürün tanıtımına yönelik bir platformu kamuoyuna sunduğu bir toplantı düzenlediği ifade edildi.

“Politika raporları yasallaştırmaya zemin hazırlıyor”

Açıklamada, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı ile Türkiye Sağlık Politikaları Enstitüsü tarafından hazırlanan politika raporlarında, AKP iktidarının söz konusu ürünleri yasallaştırmasının zeminini oluşturabilecek gerekçelerin yer aldığı öne sürüldü. TTB, bu gerekçelerin bilimsel ve toplumsal açıdan geçerli olmadığını savundu.

TTB, yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerinin özellikle gençler arasında kullanımın yaygınlaşmasına yol açtığını belirterek, sigara tüketimindeki artışa çözümün bu ürünlerin piyasaya sürülmesi olmadığını kaydetti.

“Çözüm, tütün kontrolü önlemlerinin uygulanmasıdır”

Birlik, sigara tüketimindeki artışa karşı etkili yolun, mevcut tütün kontrolü önlemlerinin eksiksiz ve kararlı biçimde uygulanması olduğunu vurguladı. Yeni ürünlerin piyasaya sürülmesinin gençler arasında nikotin bağımlılığını artıracağına dikkat çekilen açıklamada, “Tütün ve nikotin kullanımını artıran yeni nesil ürünler çözüm değil, sorunun parçasıdır” denildi.

Yasadışı piyasadan kaynaklanan vergi kaybı argümanının da yanlış olduğu belirtilen açıklamada, ürünlerin yasallaştırılmasının uzun vadede yol açacağı hastalıklar nedeniyle kamu maliyesine çok daha büyük yük getireceği ifade edildi. TTB’ye göre çözüm, yasadışı ticaretle etkin mücadele edilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi.

“Zarar azaltımı iddiası pazarlama stratejisidir”

TTB, yeni nesil ürünlerin “zarar azaltımı” sağladığı yönündeki iddiaların bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu savundu. Bu yaklaşımın bir pazarlama stratejisi olduğu belirtilen açıklamada, tütün arzının sınırlandırılması ve sıkı biçimde denetlenmesinin esas alınması gerektiği kaydedildi.

Açıklamada, küresel ölçekte sigara pazarında yaşanan daralma karşısında sermayenin yeni alanlar yaratma arayışında olduğu, yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerinin de bu çerçevede tasarlanıp pazarladığı ifade edildi. Ancak bu ürünlerin tüketim artışının önüne geçmeye yönelik bir araç olamayacağı vurgulandı.

“Birçok ülke yasaklama yoluna gidiyor”

TTB, dünya genelinde yeni nesil tütün/nikotin ürünlerinin yol açtığı halk sağlığı sorunları nedeniyle birçok ülkenin yasaklama ya da mevcut yasakları güçlendirme yoluna gittiğine dikkat çekti. Ülkelerin ulusötesi şirketlerin baskılarına karşı direnç gösterdiği belirtilen açıklamada, kapsamlı üretim ve ticaret yasağının bilimsel açıdan gerekli olduğu savunuldu.

Açıklamanın sonunda, birey ve toplum sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkileri kanıtlanmış olan yeni nesil tütün/nikotin ürünlerinin piyasaya arzına onay verilmesinin “akıldışı” olduğu, bunun “suç teşkil edeceği” ve “kabul edilemez” olduğu ifade edildi.