Bayraktar Kozlu’da madencilerle iftarda 11 Mart’ın tarihi tesadüf mü?

Alparslan Bayraktar’ın 11 Mart Çarşamba günü Zonguldak’a gelerek maden işçileriyle iftar yapacak olması, yalnızca bir ziyaret programı olarak değil; seçilen tarih ve mekân nedeniyle aynı zamanda sembolik bir anlam da taşıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar’ın programında, Türkiye Taşkömürü Kurumu’na bağlı Kozlu Müessesesi’nde yeraltında çalışan madencilerle birlikte iftar açması planlanıyor.

Ancak ziyaretin 11 Mart tarihine denk gelmesi ve adres olarak Kozlu’nun seçilmesi, Zonguldak işçi sınıfı tarihinin en kritik sayfalarından birini yeniden hatırlatıyor.

11 Mart 1965: İşçi sınıfı tarihine geçen gün

11 Mart, Zonguldak havzasında yalnızca bir takvim günü değil. 1965 yılının 11 Mart’ında Kozlu Müessesesi’nde yaşanan olaylarda iki maden işçisi, Satılmış Tepe ve Mehmet Çavdar, devlet güçlerinin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdi. O gün yaşananlar, Türkiye işçi sınıfı tarihine kanlı bir müdahale ve bir direnişin sembolü olarak geçti.

Uzun yıllar boyunca ağır çalışma koşullarına, baskıya ve aşağılanmaya karşı sessiz kalan maden işçileri, o dönemde patlayan direnişle birlikte havzada büyük bir hareket başlatmıştı. O gün yaşananlar, yalnızca Zonguldak’ta değil, Türkiye’de işçi hareketinin tarihini de etkileyen bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Anmalar ve hafıza

Satılmış Tepe ve Mehmet Çavdar için bilinen ilk kitlesel anma etkinliklerinden biri, 1970’lerin sonunda İlerici Gençler Derneği tarafından Zonguldak Soğuksu’daki Gürol Sineması’nda yapılmıştı. Bu anma, Zonguldak işçi hareketinin hafızasında önemli bir yer tuttu.

Konuyu ayrıntılı biçimde ele alan çalışmalardan biri de Susma yazarı Erol Çatma’nın kaleme aldığı Kömür Tutuşunca adlı roman oldu. Çatma, 1965 Mart’ında patlayan direnişi belgeler ve tanıklıklar üzerinden yeniden kurgulayarak Zonguldak havzasının bu kritik tarihsel kesitini kayıt altına aldı.

Zamanlama tesadüf mü?

Bakan Bayraktar’ın Zonguldak ziyaretinin tam da 11 Mart gününe denk gelmesi, akıllara doğal olarak şu soruyu getiriyor:

Bu tarih özellikle mi seçildi, yoksa program takvimi içinde tesadüfen mi bu güne denk geldi?

Sorunun bir diğer boyutu da ziyaretin yapılacağı Kozlu Müessesesi ile ilgili. Çünkü bilindiği üzere, son dönemde üretimin durdurulduğu tartışmalarıyla gündeme gelen Kozlu’da madencilerle yeraltında iftar yapılacak olması da ayrı bir sembolik anlam taşıyor.

GMİS’in rolü merak konusu

Ziyaret programının belirlenmesinde, maden işçilerinin örgütlü gücü olan Genel Maden İşçileri Sendikası’nın (GMİS) bir önerisi ya da değerlendirmesi olup olmadığı da merak edilen konular arasında.

Eğer tarih özellikle seçildiyse, bu durum 1965’te yaşamını yitiren iki madencinin anısına yapılan bir hatırlama olarak yorumlanabilir. Ancak böyle bir değerlendirme yapılmadıysa, Zonguldak işçi sınıfı tarihinin en kritik günlerinden birine denk gelen bu ziyaret, istemeden de olsa güçlü bir tarihsel çağrışım yaratmış durumda.

Havzanın hafızası

Zonguldak’ta madencilik yalnızca bir üretim faaliyeti değil; aynı zamanda sınıf mücadelesi, emek ve kayıplarla örülü bir tarih anlamına geliyor.

1965’te Kozlu’da yaşananlar, yıllar sonra yaşanan Soma Maden Faciası gibi büyük işçi kayıplarıyla birlikte düşünüldüğünde, Türkiye’de madenciliğin emek tarihi açısından ne kadar ağır bedeller içerdiğini hatırlatıyor.

Bu nedenle 11 Mart’ta Kozlu’da yapılacak bir iftar programı, Zonguldak’ta yalnızca bir ziyaret olarak değil; hafızası güçlü bir günün ve mekânın kesişmesi olarak da değerlendiriliyor.

Ziyaretin ardından yapılacak açıklamalar, bu tarih ve mekân seçiminin bilinçli bir tercih mi yoksa program takviminin bir sonucu mu olduğunu daha net ortaya koyacak gibi görünüyor.