Dünyadaki Tüm İşletmeler Kooperatif Olsun

17 Şubat 2026 Cumhuriyet Gazetesi – Orhan Bursalı

“Önce üretken yapay zekâ programlarının üzerine biraz daha bilgi:

Goldman Sachs 2023’te en çok bilinen ve hâlâ referans alınan raporunda, YZ’lerin 300 milyon tam zamanlı işe eşdeğer çalışmayı otomatikleştireceğini ve değiştireceğini açıkladı.

Orada diyor ki, bu sayı, dünya çapındaki işlerin yüzde 18’ine denk geliyor. ABD ve Avrupa’da yüzde 25-30’u etkilenebilir, iki ülkenin işgücünün.

En yüksek riskli sektörler; beyaz yakalı ofis çalışanı: yüzde 46’ya varan otomasyon potansiyeline sahip.

Hukuk: yüzde 44-mimarlık, mühendislik: yüzde 37. Finans, medya, pazarlama ve 300 milyon işsiz sayısı 10+yıl sonrasına işaret ediyor.

Düşünüp tasarlıyor

Fakat yapay zekâ o kadar hızlı gelişiyor ki gelişmenin toplumsal etkilemelerini şimdiden kestirmek zor.

İnsan beyninin kapasitesini aşan bir YZ kapasitesi yaratıldı ve bu kapasite trilyon dolarlık yatırımlarla daha da artıyor.

İnsan beyni zaten geçildi

İstinye Üniversitesi Profesörü Aydan Özbek diyor ki: Beyin-bilgisayar karşılaştırmasında, bilgisayar çok daha güçlü olabilecektir. YZ’nin insan gibi düşünme, çıkarma ve değerlendirme sürecinin ortasındayız. Yakında süper zekâlar bilgisayarların başına geçip çalışmaya başlayacaklar.”  

1 Mart 2026 Cumhuriyet Eki. Özlem Yalım

“Çok iyi yönettikleri göçmen politikaları ve yatırımları ile yapay zekânın laboratuvarları konumundalar.

Dijital egemenlik savaşında Kanada modeli

Küresel teknoloji ekosistemi kendi yolunda hızla ilerlerken her alanda kontrolsüzlük dikkat çekiyor. Büyük kazalar olmadan bu dönem geçer mi? Hep birlikte göreceğiz.

Geçen zaman içerisinde yapay zekânın deneysel bir araçtan endüstriyel bir zorunluluğa geçtik. Yükselen güç konumundaki Çin, yapay zekâ destekli ilaç keşfi patentlerinin yüzde 70’ni elinde tutarak biyoteknolojide sıçrama yaptı. İnsansı robot üretiminde 140’tan fazla üreticiyle seri üretime geçerek küresel liderliğe yerleşti. İnsansız fabrikaları ile endüstride eski devri kapattı.

Teknoloji lideri ABD, üretken yapay zekâ büyük dil modellerindeki üstünlüğünü askeri stratejilerle ve “agentic AI” olarak isimlendirilen özerk kararlar verebilen ajan sistemlerine entegre ederek korumaya çalışıyor.

Avrupa ise, EU AI Act ile etik ve güvenli yapay zekâ alanında standartları belirlerken açık kaynaklı modellere yaptığı yatırımlarla ABD-Çin rekabetinde üçüncü kutup olma çabasını sürdürüyor. Avrupa’nın biyoteknolojide de önemli ve niş çalışmaları var.

Bende Ocak ayında Kanada’da olduğumdan ülkenin global teknoloji girişimciliği pastasındaki rolüne yakından odaklanmam mümkün oldu.

Kanada 2025 bütçesinde yapay zekâ çalışmalarına 1,7 milyar dolar kaynak ayırmış. Kanada Google dâhil 1570’in üzerinde teknolojiyle ilişkileri olan işletmesi var.”

7 Mart 2026 Susma Gazetesi

Polyak’ta Zafer Madencilerin

İzmir’in Kınık İlçesi’nde faaliyet gösteren Polyak A.Ş. madeninde haftalardır süren direniş, işçilerin mutlak zaferiyle sonuçlandı. Bağımsız Maden İşçileri Sendikası tarafından yapılan resmi açıklamada, yaklaşık 1 milyar TL’yi bulan tüm işçilik alacaklarının hesaplarına yatırıldığı ve madende yeni bir dönemin kapısının aralandırıldığı duyuruldu.

İşçiler yaptıkları açılamada direnişin ruhunu şu sözlerle özetledi:

“Dağların içinde, yerin dibinde çalışan madencinin önüne barikat kurulamayacağını; TOMA’ların ve biber gazının bizi yıldıramayacağını gösterdik, böyle yönetilmek zorunda değiliz, yürüyebiliriz, el koyabiliriz ve kazanabiliriz.”

1 Milyar TL’lik Rekor kazanım

Müzakereler sonucunda 1243 Polyak işçisinin kıdem, ihbar, prim, gecikmiş ücretler, fazla mesai ve kömür hakları ödendi. Şirketin Fina Holding’ten Çinli bir firmaya devri sonrası yaşanan belirsizlik ve hak gaspları, bu toplu ödeme ile son buldu.

Sadece ücret değil, özyönetim iddiası yayınlayan bildiride, sendika kazanılan zaferin sadece ekonomik bir başarı olmadığı, asıl hedefin, madenlerin işçiler tarafından yönetilmesi olduğunu vurgulandı. Çünkü Çinli şirket yetersiz.

Sendika bölgenin tüm dinamikleriyle beraber; fikri, teknik ve örgütsel özyönetim hazırlıklarını sürdürecek.”

Goldman Sachs’ın 2023 yılındaki referans raporunda 300 milyon tam zamanlı işe geçecek YZ’lerin işsiz bırakacağı 300 milyon insan ne iş yapacak; ABD’de ve Avrupa’da % 25, dünya ortalaması yüzde 18.

En riskli sektörler beyaz yakalı ofis çalışanları. Hukuk, mühendislik, finans, pazarlama % 46. İnsansız fabrikalar yaratıldığına göre bu fabrika çalışanları nerelerde çalışıyorlar?

Yapay Zekâlar askeri alanlarda çalıştığında ne gibi teşvik ve tehditlerle karşılaşacağız?

1 milyar işçi ödemelerini bu kadar geç ve zorla ödeyen işveren, yapay zekâ çalışanlarını madenlerine yerleştiremez mi, işçiler bu tehditlerle karşı karşıya gelmezler mi? İşsiz kalma riskleri yok mu?

Bu tehditler için ne yapılır? Evet, işçiler yönetime el koymayı dahi göze alma mücadelesine hazırlar. Bu durumlarla karşı karşıya kalmamak için Polyak Maden İşletmesini satın alma yoluna gidebilirler ve tüm Kınık İlçesi halkı olarak bir kömür işletmesi kooperatifini kurarak tüm yetki ve sorumluluğunu devir alabilirler.

Böylece Kınık Maden İşletmesi Kooperatifi tüm dünyaya örnek olabilir ve tüm işletmeler çalışanlar tarafından satın ve devir alınabilir.

Bu yolla dünyadaki tüm işletmelerde yapay zekâ çalışanlarını en alt seviyeye indirme imkânı olabilecektir.