Katır İşçiler

Zonguldak`ta daha kömür bulunmadan önce dünya da açılan ocaklarda işçi çalıştırılması, 4 yaşında ki çocuklara kadar inmişti.

4 Yaşında çocuk madende ne iş yapar ? Tabi ki yaşına göre bir çok işlerde çalıştırıldılar.

Kapı açıp kapatmalardan, getir götür işlerine kadar.

Maden şehirleri her taraftan iş umudu ile gelen ve aileleri ile birlikte çalışmak zorunda olan fakir bir kasabadır.

Aslında çocuklarla birlikte madende bir çok kadında çalışmaktaydı.

Dünya`da madencilik erkek mesleği olarak bilinse de, her kesimden insanın yanı sıra hayvanlarda kullanılmıştır.

At, maden için oldukça yüksek bir hayvandır.

Eşek ise arada sırada kullanılan bir hayvandır.Ama “katır” sanki madencilik sektörü için yaratılmıştır .Aslında katır, dişi at ve eşeğin çiftleşmesinden meydana getirilmiş hayvan olduğundan, iki özeliğin tek bir vücutta birleşmesine neden olmuştur.Bu yüzden katırlar maden sahipleri tarafından sürekli üretilmiştir veya üretilmesi için kaynak ayırmışlardır.

Daha Zonguldak`ta kömür ocakları yeni açılmış iken, 1848 yılında Dünya`da çıkartılan maden yasalarında çocuk ve kadınların çalıştırılması yasaklansa da, bu henüz bizim ülkede etkili olmamıştır.

Motorlu araçlar henüz madene girmeden, kömür madenden iki türlü çıkartılıyordu.Birincisi küfeciler, ikincisi ise katırlar ile çekilen katarlarla.

Bazen küfecilerin madenlerde, bir yere kadar götürdükleri kömürü ,buradan da katırlarla dışarı taşıyorlardı.

Bir kişi, küfe ile ancak 50 kg yükü 100 metre götürebiliyordu.

Katırlar ise bunu yüzer kiloluk iki küfe ile 300-400 metre mesafeye götürebiliyorlardı.

1899 Kastamonu Salnamesi’nin 305. sayfasında; “kömür ocaklarında ücretle çalışanlar beş sınıfdır.

Kazmacı, Amele ,Katır ve sahil-i bahre isçileri. (Yer üstü işçileri kömürün limana kadar getiren işçiler.)

iki sınıf da sütunkeş (maden direği taşıyan) ve kayıkçılar olarak

tanımlanmıştır.

Bunların dışında ; maden direği taşıyan sütunkeşler ve kayıkçılar da kömür işçisi sınıfına girebilir.

Görüldüğü gibi, katır insanlar gibi ücretli çalışan sınıfına giriyordu. Tabi bu da ocaklara katır kiralayan insanların çoğalmasına neden oluyor. Biz bunlara Katırcılar diyebiliriz.

1848`den beri madenlerde katır kullanımı devam etmiş, özelikle 1980`den sonra kaçak ocak veya özel ocaklarda da ucuz iş gücü olarak görülüp katırlar kullanılmaya başlanmıştır.

Katırlar insanoğlunun öyle işlerine yaramış ki sadece maden de değil hamallık ve posta hizmetlerinde bile devlete kayıtlı katırlar çalıştırılmıştır.

Katırlar eşekler gibi güçlü bacaklara sahip olmadığı için bu ağır koşullarda çalıştıklarında sık sık ayak kırılmaları yaşamışlar ve ayağından sakat kalan katırlar başka hiç bir işe yaramayacağından dolayı doğaya ölüme terk edilirlerdi.

Özelikle Zonguldaklılar bu olaya sık sık şahit oldular.

Hangimiz caddelerde veya bir dere kenarında toplayarak dolaşan katır görmedik ki!

Hayati YILMAZ ile

Zonguldak Tarih

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: