Nerede O Eski Elektrikçiler…

Elektrik konusunda Zonguldak’ta ilk teorik eğitim veren okul, Zonguldak Maden Mühendis Mektebi (1924-1931), ilk öğretici-öğretmen Refik Fenmen’dir.

Bu okulda okutulan derslerden biri de “Maden Elektriği” ya da “Sınai Elektrik”dir. Bu ders, elektriğin maden işletmeciliğinde kullanılması konuludur. Ama bölgedeki ilk teorik elektrik eğitimi olması yönünden önemlidir.

Burada Mehmet Refik Fenmen’i anmamak vefasızlık, saygısızlık olur. Fenmen, Türkiye’nin ilk elektrik mühendislerindendir. Refik Fenmen, Zonguldak kömür havzasında çok büyük izler bırakmıştır. O, en önemli eğitim ve yöneticilik sınavını, Zonguldak Maden Yüksek Mühendis Mektebi’nde verir. 1925’te atandığı Zonguldak Kömür İşletmesi’ni modern bir işletme haline getirir. Maden Mühendis Mektebi, Refik Bey tayin edildiğinde yeni kurulmuştur.

Hiç şüphesiz bu konudaki en önemli eğitim kurumlarından biri de, Zonguldak Endüstri Meslek Lisesi’dir. 1957 yılında eğitime başlayan Elektrik Bölümü’nde sırasıyla Bölüm Şefliği yapan teknik öğretmenler şöyle: Şahin Onat, Erdoğan Ağırbaş, Nisbet Göneni, Halil Şimşek, Kemal Vatan, Tahir Argün, Mehmet Gümüş, Nafiz Terzioğlu ve Hüseyin Kurt…

Yine bu alanda nitelikli teknik eleman yetiştirmek amacıyla 1973 yılında Çıraklık Meslek Kursu, yani bilinen adıyla “EKİ Çıraklık Okulu” açılır.

Birçok meslek dalında eğitim veren bu okulda, elektrikçilik mesleği dalında da eğitim verilir. 1973-1989 yılları arasında 216 öğrenci, elektrikçi olarak mezun olur ve tamamına yakını kurum bünyesinde istihdam edilir.

Türkiye’de elektrik bilinmezken, Zonguldak’ta birçok elektrik santrali olduğunu biliyoruz…

Bu santralleri kuran yabancı kuruluşlar; gerek kurulum, gerekse de işletim safhalarında zorunlu olarak meslek eğitimi de vermişlerdir. Başlangıçta kendi elektrik mühendisi ve teknik elemanlarını da getirmişlerdir. Doğal olarak bu elemanların yanında Türk elektrik ustaları da yetişmiştir. Yani, bölgede elektrikçilik mesleği kömür işletmeciliği ile başlamış ve sürmüştür. Yabancı ve yerli şirketlerin kamulaştırılması ile süreç de devam etmiştir. Piyasada çalışan, işyeri açan elektrik ustalarının neredeyse tamamı, EKİ-TTK kökenlidir. Mesleği de bu kurumlarda öğrenmişlerdir.

Bu süreçte (Özel İşletmeler-EKİ-TTK) kömür işletmeleri pratik eğitimin yansıra teorik eğitim veren kurslar, seminerler düzenlemiş ve hatta okul açmıştır. İnsan Gücü Eğitim Merkezi bünyesinde çeşitli meslek dallarında eğitim veren kurum, kendisine gerekli olan teknik elemanları yetiştirmiştir.

Özel sektör elektrik işletmelerinin de kentimizde mesleğin öğretilmesi konusunda önemli katkıları vardır.

Bu işyerlerine usta-çırak ilişkileri içerisinde çok sayıda kalfa ve usta yetişmiştir.

Örneğin mesleğin efsane ustaları Sabahattin Tufan (Tufan Elektrik), Mehmet Esen (Esen Elektrik), Mehmet Çağan, yüzlerce ustaya bu mesleği öğretmişlerdir. Piyasada mevcut elektrik tesisatçılarının büyük bir kısmı bu kaynaktan geliyor. Bu işyerlerine sonraları Barış Elektrik ve Yalçıner Elektrik’te eklenmiştir.

Mehmet Çağan, Ziya Kabaca, Elvan Kazancıoğlu, Mehmet Kocageniş, Yakup Eleman, Hüsnü Kalaycı (Çaycuma), Feridun Erentöz (TEDAŞ), Hasan Kara (Filyos), Mecit Yürektürk (Karaelmas), Orhan Erbaycu (sonra okudu Elektrik Mühendisi oldu), Mustafa Sağır, Mustafa Zoroğlu, Musa Aykın (Atmaca), Şahin Zoroğlu, Cemal Demirci, Kadir Demirci, Yusuf Külah, Ünal Altıntaş, Mustafa Gürsoy, İsmail Gürsoy, Erdal Taştekin, İsmet Keskin, Yüksel Keskin, Olcay Topçu, Orhan Yavuz, gibi hafızada kalan eski jenerasyon ustalar… Onların çırağı iyi ustalarımız da bugün piyasada çalışıyorlar…

Zonguldak’ta elektrik ustası ve teknik adamının piyasaya kazandırılmasında Sanat Okulu, Ereğli Kömürleri İşletmesi kurumu ve Zonguldak Belediyesi’nin önemi belirgindir ki yakın bir zamana kadar kentin teknik alt yapısını bu kadrolar hayata geçirmiş, devamlılığını sağlamıştır. Bugün için son yıllarda özelleşme ile gelinen noktada bu usta ve ustabaşlarının eksikliğini yaşayarak görüyoruz. Eğitim kadar pratiğin çırak usta ilişkisinin eksikliğini yaşadığımız aksaklıklar ile daha iyi anlıyoruz.

Yüksel Yıldırım

Yardımcı kaynak: Ali Kaya(Zonguldak’ta Elektriğin Tarihi)

Zonguldak Nostalji

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: