Susma  Haftanın Ekonomi Bülteni

 

Mükemmel Fırtınanın Ortasında Zonguldak: Üretim Daralıyor, Hizmet ve İnşaat Sektörü Ayakta Kalmaya Çalışıyor!

TÜİK’in Mart 2026 verileri ve Merkez Bankası’nın son enflasyon hamlesi, Türkiye ekonomisinde kartların yeniden karıldığını gösteriyor. Eski Başekonomist Prof. Dr. Hakan Kara’nın “mükemmel fırtına” olarak tanımladığı bu zorlu süreç, sanayi ve maden kenti Zonguldak’ta da derinden hissediliyor. Ulusal ölçekte sanayi istihdamı kan kaybederken, Zonguldak’ın can damarı madencilik sektörü durgunluk alarmı veriyor.

İşte TÜİK, Merkez Bankası ve küresel piyasalardan derlenen verilerin Zonguldak sokaklarına, şantiyelerine ve havzaya yansımaları:

1. Havzada İstihdam Alarmı: Maden ve Sanayi Kan Kaybediyor

TÜİK’in Mart 2026 Ücretli Çalışan İstatistikleri, Zonguldak gibi üretim odaklı şehirler için düşündürücü mesajlar içeriyor. Türkiye genelinde ücretli çalışan sayısı yıllık %1,8 artsa da bu artış tamamen hizmet ve inşaat sektörlerinden kaynaklandı.

• Madenlerde Kan Kaybı: Ulusal ölçekte madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe ücretli çalışan sayısı yıllık %0,7 azalarak 134 bin 584’e geriledi. Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ve özel rödövanslı sahaların kalbi olan Zonguldak’ta bu veri; emeklilikler, yüksek maliyetler ve üretim baskısı nedeniyle daralan istihdamın somut bir göstergesi. Kent genelinde TTK’nın son dönemdeki yüzlerce kişilik işçi alım ilanları bile havzadaki kan kaybını tek başına durdurmaya yetmiyor.
• Sanayi ve İmalat Geriliyor: Türkiye genelinde imalat sektörü yıllık %3,0, toplam sanayi ise %2,7 istihdam kaybı yaşadı. Zonguldak ve Ereğli havzasındaki demir-çelik, çimento ve imalat sanayisi yüksek enerji maliyetleri ve daralan iç talep nedeniyle yeni istihdam yaratmakta zorlanıyor, mevcut kadroları koruma refleksine geçiyor.

2. Zonguldak Sokaklarında Hizmet Sektörü Canlı, Ulaşım Durgun

Hizmet Üretim Endeksi, Mart 2026’da yıllık %3,2 artış gösterdi. Ancak alt sektörlerde tam bir tezat yaşanıyor:

• Konaklama ve Yiyecek Sektöründe Patlama: Ulusal bazda konaklama ve yiyecek hizmetleri yıllık %17,7 gibi devasa bir artış gösterdi. Zonguldak’ta da özellikle üniversite çevreleri, sahil şeridi ve yerel gastronomi noktaları, yüksek enflasyonist ortama rağmen tüketim eğiliminin hizmet sektörüne kaymasıyla canlılığını koruyor.
• Lojistik ve Ulaştırma Frene Bastı: Ulaştırma ve depolama hizmetleri yıllık %2,8 azaldı. Filyos Limanı projesi ve lojistik üs olma iddiaları taşıyan Zonguldak için bu veri, ticari taşımacılık ve nakliye sektöründeki yerel yavaşlamayı teyit eder nitelikte.

3. İnşaatta “Bina Dışı” Hareketlilik: Filyos ve Altyapı Yatırımları Fark Yarattı

İnşaat Üretim Endeksi, Mart 2026’da yıllık %1,2, aylık ise %4,5 azalarak müteahhitlerin zor günler geçirdiğini ortaya koydu. Ancak alt kırılımlar Zonguldak için önemli bir detayı barındırıyor:

• Konut İnşaatları Durma Noktasında: Bina inşaatı sektörü yıllık %3,6 azaldı. Yüksek konut kredisi faizleri ve maliyetler yüzünden Zonguldak merkez ve ilçelerinde yeni konut projeleri durma noktasına geldi.
• Bina Dışı Yapılar Umut Oluyor: Ulusal düzeyde bina dışı yapıların (yol, köprü, tünel, liman vb.) inşaatı yıllık %8,5 arttı. Bu artış, Zonguldak’ta Filyos Vadisi projeleri, Mithatpaşa tünelleri bağlantı yolları ve bölgedeki kamu kaynaklı büyük altyapı yatırımlarının yerel inşaat sektörünü ve bu alandaki istihdamı (%6,4 artış) nasıl ayakta tuttuğunu açıklıyor.

4. Merkez Bankası’ndan Acı Reçete: Enflasyon Hedefi %24’e Çıktı!

Merkez Bankası, 2026 yılı enflasyon ara hedefini şok bir revizyonla %16’dan %24’e yükseltti.

Susma Ekonomi Yorumu: Bu revizyon, Zonguldaklı emeklinin, maden işçisinin ve asgari ücretlinin cebindeki paranın 2026 yılı boyunca erimeye devam edeceğinin resmi bir itirafıdır. Yılın geri kalanında sıkı para politikalarının devam edeceği ve Zonguldak esnafı için kredi musluklarının daha da kısılacağı bir döneme giriyoruz. Profesör Hakan Kara’nın da belirttiği gibi, sanayiciyi ve halkı zorlayacak bu “mükemmel fırtına” en az 1-2 yıl daha sürecek.

5. Genç Nüfus Evde Oturuyor: “Ne İşte Ne Eğitimde”

TÜİK’in en çarpıcı verilerinden biri de genç işsizliği üzerine oldu. Türkiye’de 15-24 yaş grubunda ne işte ne eğitimde olanların oranı %23,3’e yükseldi. Yaklaşık 3 milyon genç tamamen sistemin dışında.

• Zonguldak’ın En Büyük Yarası: Göç veren bir kent olan Zonguldak’ta bu oran acı bir şekilde hissediliyor. TTK kapılarındaki işçi alım kuyrukları, filyos projesinde yer kapmaya çalışan meslek yüksekokulu mezunları ve iş bulamadığı için kahvehaneleri dolduran ya da şehirden göç eden Zonguldak gençliği, bu %23,3’lük makro verinin sahadaki en net karşılığıdır.

6. Finans ve Emlak Dünyasından Kısa Kısa

• Konut Satışlarında “İpotekli” İllüzyon: Nisan ayında konut satışları %2,6 artarken ipotekli satışlar %40,5 yükseldi. Zonguldak’ta da yüksek kiralardan kaçmaya çalışan orta-üst gelir grubu, yüksek faizlere rağmen gelecekte daha da pahalanacağı korkusuyla konuta sığınmaya çalışıyor.
• Merkez’in Rezervi Artıyor Ama Piyasada Nakit Sıkışık: Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 171,5 milyar dolara ulaşarak rekor tazeledi, bankacılık sektörü kredi hacmi arttı ancak Zonguldak yerel ticaretinde nakit akışı sıkışıklığı ve çek-senet ödemelerindeki gecikmeler esnafı zorlamaya devam ediyor.

Özetle;

TÜİK ve Merkez Bankası verileri gösteriyor ki; Türkiye genelindeki hizmet ağırlıklı, sanayiden uzaklaşan büyüme modeli Zonguldak’ı derinden sarsıyor. Üretime, madene ve ağır sanayiye dayalı bir ekonomik hafızası olan kentimiz, sanayideki istihdam daralmasını hizmet sektöründeki geçici canlılıkla kapatmaya çalışıyor. Yerel siyasetçilerin ve karar alıcıların, Zonguldak’taki genç işsizliği ve maden/sanayi sektöründeki kan kaybını durduracak “Zonguldak Özel Stratejik Planı” için acilen harekete geçmesi gerekiyor.