TR81 Bölge Raporu: Bacalar Dönüyor, Enerji Tüketimi Rekorda Ama Vatandaşın Cebi Boş, İşsizlik Tırmanışta!

TÜİK Zonguldak Bölge Müdürlüğü’nün açıkladığı son veriler, Batı Karadeniz’in sanayi lokomotifi olan TR81 Bölgesi’nde (Zonguldak, Karabük, Bartın) üretimin ve endüstrinin gücüne rağmen, bu gücün halkın refahına ve istihdama yansımadığını açıkça belgeliyor. Raporda yer alan veriler; Türkiye genelindeki ekonomik eğilimlerin aksine, bölgede işsizliğin tırmandığını, gelir adaletsizliğinin derinleştiğini ve mutfaktaki yangının büyüdüğünü gösteriyor.

İşte rakamların fısıldadığı TR81 gerçeği ve öne çıkan başlıklar:

1. Büyük Çelişki: Türkiye’de İşsizlik Düşerken Bölgede Tırmanışta!

Rapordaki en çarpıcı veri, istihdam piyasasında yaşanan ters yönlü ayrışmadır. Türkiye genelinde işsizlik oranı gerilerken, ağır sanayi ve madenin merkezi olan TR81 bölgesinde işsizlik alarm veriyor.

• Bölgesel İşsizlik Tırmanışta: Türkiye genelinde işsizlik oranı 2024’te %8,7 iken 2025 yılında %8,3’e gerilemiştir. Buna karşılık TR81 bölgesinde işsizlik aynı dönemde %9,2’den %10,0’a yükselmiştir.
• Karabük ve Zonguldak Sıkıntıda: İl bazlı 2025 verilerine bakıldığında; Karabük %11,3 ile bölgenin en yüksek işsizlik oranına sahip ili olurken, onu %10,5 ile Zonguldak takip etmektedir. Bölgede sadece Bartın (%7,1) Türkiye ortalamasının altında bir işsizlik oranına sahiptir.

2. Refah Makası Açılıyor: Gelir Düşük, Mutfak Masrafı Ağır!

Bölge illerinin yarattığı katma değer ve kişi başına düşen milli gelir, Türkiye ortalamasının fersah fersah gerisinde kalıyor. Bu durum doğrudan vatandaşın tüketim sepetine yansıyor.

• Kişi Başı Gelir Sınırda: 2024 yılı cari fiyatlarıyla Türkiye genelinde kişi başına GSYH 15.330 Dolar iken; Zonguldak’ta 11.110 Dolar, Karabük’te 11.260 Dolar ve Bartın’da 9.700 Dolar olarak gerçekleşmiştir. Bölge insanı ülke ortalamasına göre ortalama %30 daha az gelir elde etmektedir.
• Kazancın Çeyreği Gıdaya Gidiyor: Gelir düşüklüğünün en net kanıtı hanehalkı tüketim harcamalarında gizlidir. Türkiye genelinde bir hane bütçesinin ortalama %18,1’ini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırırken, TR81 bölgesinde bu oran %23,6’ya fırlamaktadır. Bölge halkı, kısıtlı bütçesinin neredeyse çeyreğini sadece karnını doyurabilmek için harcamaktadır.

3. Sanayi Devleri Enerji Yutuyor Ama İstihdam Sağlamıyor

Zonguldak ve Karabük, sahip oldukları köklü demir-çelik fabrikaları ve maden tesisleri nedeniyle tam birer enerji oburudur. Ancak harcanan bu devasa enerji, göçü ve nüfus kaybını engelleyemiyor.

• Elektrik Tüketiminde Rekor: 2024 yılı verilerine göre Türkiye’de kişi başı toplam elektrik tüketimi 3.603 kWh’tır. Sanayinin kalbi olan Karabük’te bu rakam Türkiye ortalamasını ikiye katlayarak 8.152 kWh’a, Zonguldak’ta ise 5.582 kWh’a ulaşmaktadır.
• Enerji Var, İhracat Düşüyor, İnsan Kaçıyor: Bu devasa enerji tüketimine rağmen bölgenin ihracatı kan kaybetmektedir. Öyle ki, Zonguldak’ın 2022’de 597,8 milyon Dolar olan ihracatı, 2025’te 388,7 milyon Dolar’a kadar gerilemiştir. Ekonomik sıkışmışlık ve işsizlik nedeniyle bölge sürekli nüfus kaybetmekte ve dışarıya net göç vermektedir. 2025 yılında hem Zonguldak hem de Karabük net göç hızı negatif gerçekleşerek net bazda bin kişi göç vermiştir. Bölgede ortalama hanehalkı büyüklüğü de (Zonguldak: 2,71, Karabük: 2,57) Türkiye ortalamasının (3,08) çok altındadır; bu da nüfusun yaşlandığına ve küçüldüğüne işaret etmektedir.

📌 Haber Yorum: “Yapısal Dönüşüm Şart”

TÜİK’in sunduğu TR81 tablosu, klasik bir “bağımlı sanayi bölgesi” krizini özetliyor. Bölge, Türkiye’nin ağır sanayi yükünü sırtlanıp devasa enerjiler tüketerek katma değer üretiyor (Karabük ve Zonguldak’ın elektrik tüketim rakamları bunun ispatı). Ancak küreselleşen dünyada ve daralan dış ticarette (ihracat düşüşleri), bu tesisler artık bölge insanına yeni iş sahaları yaratamıyor, aksine işsizlik bölgede kronik bir hal alıyor. Geliri eriyen ve bütçesinin büyük kısmını gıdaya yatırmak zorunda kalan Batı Karadeniz insanı için çözüm; sadece ham maddeye ve ağır sanayiye dayalı bu modelin acilen çeşitlendirilmesi, Bartın gibi illerdeki görece pozitif direncin tüm bölgeye yayılarak yeni nesil istihdam politikalarının devreye sokulmasıdır. Aksi takdirde, sanayi bacaları dönse de bölge gençlerini göçle kaybetmeye devam edecektir.(Susma/Ekonomi)

TÜİK’in sunduğu TR81 İl Sunumunu okumak için;