9 Maddelik Hal Yasası Meclis Gündeminde: Aracılar Devreden Çıkıyor, Kurallara Uymayana Hapis Cezası Geliyor

Tarladan sofraya gıda arzını güvence altına almayı ve fahiş fiyat artışlarını dizginlemeyi hedefleyen yeni Hal Yasası için Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) mesai başladı. Komisyondan komisyona ürün devrini sonlandırarak aracıları devreden çıkaracak, market raflarına yerli ürün kotası getirecek ve kurallara aykırı hareket edenlere hapis ile idari para cezası öngören yasal düzenleme bu yasama döneminde kanunlaştırılacak.

4 Bakanlığın Ortak Taslağı 9 Maddeye İndirildi

Daha önce birkaç yasama döneminde gündeme gelen ancak yasalaşamayan düzenleme; Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının ortak çalışmasıyla yeniden şekillendirildi. AK Parti Grubu ve ilgili bakanlık bürokratlarının yürüttüğü çalışmalar neticesinde yaklaşık 30 maddelik geniş kapsamlı taslak metin sadeleştirilerek 9 temel maddeye düşürüldü. Düzenlemenin temel hedefleri; üretici örgütlerini güçlendirmek, tarladan sofraya gıda denetimini sıkılaştırmak ve spekülatif fiyat hareketlerinin önüne geçmek olarak belirlendi.

Tarladan Satış Noktasına Dijital Takip ve Şeffaflık

Yeni yasa ile kayıt dışılığın ve vergi kayıplarının tamamen sonlandırılması amaçlanıyor. Bu kapsamda:

• Ürünlerin tarladan nihai satış noktasına kadar olan tüm hareketleri sıkı bir kayıt ve fiyat takip sistemiyle izlenecek.
• Toptancı hallerinde dijital takip altyapısı güçlendirilerek bildirim, satış ve denetim süreçleri şeffaf ve anlık hale getirilecek.
• Hallerdeki stok takibi, kalite sınıflandırması ve gıda güvenliği denetimlerine yönelik sorumluluklar artırılacak.

Aracılar Devreden Çıkıyor, Kooperatifler İki Katına Çıkıyor

Tüketici fiyatlarını şişiren zincirleme komisyoncu yapısına doğrudan müdahale edilecek. Komisyondan komisyona ürün satışı yasaklanarak aracılar devreden çıkarılacak. Böylece üreticilerin ürünlerini doğrudan zincir marketlere, tüketicilere veya e-ticaret platformlarına satabilmesinin önü açılacak. Üretici kanadını desteklemek adına tarımsal kooperatif sayısının iki katına çıkarılması ve mevcut üretici birliklerinin operasyonel kabiliyetlerinin artırılması hedefleniyor.

Raflara Yerli Ürün Kotası ve Vergi Teşviki

Piyasadaki yerli üretimi korumak ve desteklemek amacıyla perakende sektörüne dönük bağlayıcı kurallar getiriliyor:

• Zincir marketler başta olmak üzere perakende satış noktalarındaki reyon ve rafların büyük bir bölümünde yerli ürün bulundurulması zorunlu tutulacak.
• Yerli ürün satışını artıran marketlere ve perakendecilere yönelik özel vergisel teşvikler ve kolaylıklar sağlanacak.

Spekülasyona ve Kural İhlaline Ağır Yaptırım

Fiyat şeffaflığını zedeleyen, piyasada darlık oluşturan veya yasal zorunluluklara uymayan işletmelere taviz verilmeyecek. Taslak metne göre, fahiş fiyat artışlarına sebep olan, kayıt dışı işlem yürüten ve yasadaki kuralları çiğneyen kişi ve kurumlara ağır idari para cezalarının yanı sıra hapis cezası uygulanacak. (Ekonomi Servisi)