Toprağın Sesi

Yazın geldiğini anlamak için takvime bakmaya gerek yok. Köyde mevsimin değiştiğini çok daha önce hissedersiniz. Şehirlerde mevsimler çoğu zaman takvim yapraklarından okunur; oysa köylerde toprağın, otun ve rüzgârın dili vardır. Bir sabah bakarsınız, tarlalarda biçilen otların kokusu rüzgâra karışmıştır. Tarlaların kenarında balyalar üst üste dizilmiş, beklemektedir. O manzarayı görenler bilir; bu sadece ot biçme işi değildir. Bu, hayatın devamlılığı için verilen emeğin, alın terinin ve sonraki mevsime hazırlığın hikâyesidir.

Köylerde bugünlerde tatlı tatlı yaşanan telaşlar var:

Uzun ve zorlu geçen kış boyunca damlarda bekleyen büyükbaş hayvanlar yakında meralarla buluşacak. Danalar, düveler, buzağılar yemyeşil çayırlara salınacak. Aylarca kapalı alanlarda kalan hayvanların ilk kez geniş otlaklara çıktığı günleri izlemek, başlı başına bir sevinçtir. İnsan, onların hoplayıp zıplamalarında bile tabiatın yeniden dirilişini görür.

Her bir balyanın arkasında günlerce süren titiz bir mesai saklıdır. Önce tırpanların veya makinelerin ardında sıra sıra uzanan yeşil hatlar, haziran güneşi altında dinlenmeye bırakılır. Rüzgâr ve güneş, biçilen otları ağır ağır kuruturken, köyün üzerine o bildik, geniz yakan ama yadırganmayan koku yayılır. Doğru kıvama gelen otların toplanma vakti geldiğinde ise tarlalardan bu kez bambaşka bir ses yükselir.

Tarlanın ortasında çalışan balya makinesi, tarlayı boydan boya dolaşırken dağınık duran otları düzenli balyalara dönüştürür. Dağınık duran o sarı otlar, makinenin karnında sıkışıp düzgün geometrik kalıplara dönüşürken, toprağın bereketi de paketlenmiş olur.

Ardından köyün en hareketli saatleri başlar. Traktörlerin kasalarına, güçlü kollarla fırlatılan balyalar üst üste istiflenir. Toza ve sıcağa meydan okuyan bir neşeyle yüklenen bu kasalar, köye doğru ağır ağır yol alır. Yol kenarlarından geçen bu yeşil ve sarı yükler, kışa hazırlığın en önemli aşamasıdır. Sonunda her bir balya, samanlıkların serin karanlığına, kışın hayvanların rızkı olmak üzere titizlikle depolanır. Samanlığın kapısı kapandığında, köylü derin bir nefes alır; bir kışın daha güvencesi emniyete alınmıştır.

Ama köyün hikâyesi yalnızca meralarda ve samanlıklarda yazılmaz.

Bir yanda da toprağın bağrına bırakılan umutlar var.

Seralarda, bahçelerde günlerdir hummalı bir çalışma sürüyor. Köyümün insanı toprağı ilmek ilmek işledi. Fideler özenle dikildi. Domates, biber, salatalık, patlıcan… Her biri toprağa emanet edildi. Her fideyle birlikte yeni bir mevsimin umudu da yeşerecek.

Pazarlarda erken hasat ürünleri çoktan görünmeye başladı. Emeğe saygım elbette sonsuz. Ancak ben her yıl olduğu gibi yine beklemeyi tercih ediyorum. Çünkü biliyorum ki bizim bahçelerde yetişen domatesin kokusu başkadır. Dalından koparılan biberin tadı, sabah serinliğinde toplanan salatalığın ferahlığı başkadır.

Bazı lezzetlerin sırrı gübrede, ilaçta ya da teknolojide değil; toprağı tanıyan ellerdedir. Fasulyenin toprağa ayın eskisinde mi benim hilal dediğim yeni ayda mı dikileceğini öğrenmiştir köyümün kadını. Toprağın ne zaman sulanacağını, hangi rüzgârın ürüne iyi geleceğini, hangi bulutun yağmur getireceğini yılların tecrübesiyle bilir.

Belki de bu yüzden köy hayatı insana sabrı öğretir. Toprağa bugün attığınız tohumun hemen yarın ürün vermeyeceğini bilirsiniz. Beklersiniz. Sulayarak, koruyarak, emek vererek beklersiniz. Sonra bir gün küçücük bir fidenin sebzeye durduğunu görürsünüz.

İşte o an, aylar süren emeğin karşılığı tüm renkleriyle gözlerinizin önünde beliriverir.

Köyde hayat biraz da bu döngünün etrafında şekillenir. Bir yanda biçilen otlar, samanlıklara taşınan balyalar; diğer yanda büyüyen fideler ve yeşeren tarlalar… Bir tarafta yaklaşan kışın hazırlığı yapılırken, öte tarafta gelecek mevsimlerin bereketi korunur.

Belki de köyü köy yapan budur: İnsanla toprağın hiç bitmeyen ortaklığı. Toprak ürün verir, insan emek verir. Her yıl aynı işler yeniden yapılıyor gibi görünse de her balyada, her fidede ve her hasatta yeni bir umut filizlenir. Toprağın sesi, köyün hayatına karışarak nesilden nesile sürüp gider.

Aynur MUSLU

Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni