Avrupa Sokaklarında İsyan Dalgası, Karadeniz’de İHA Alarmı ve Trump Baskısı

Susma Dış Haberler — 19-20 Ekim tarihlerinde Avrupa basınının manşetlerini kıtayı saran kitlesel protestolar ve sokak çatışmaları, Karadeniz’de ticaret gemilerini hedef alan esrarengiz İHA saldırıları, Donald Trump’ın Ukrayna yönetimi üzerindeki baskıyı artıran adımları ile Çekya’da iktidarın sandıkta uğradığı hezimet belirledi.

Avrupa basınında öne çıkan temel başlıklar ve analizler şu şekilde:

Avrupa Kentlerinde İsyan Dalgası: Tutulmayan Vaatler, Barınma Krizi ve Şiddet

Fransa başta olmak üzere İtalya, Portekiz, Arnavutluk ve İspanya sokakları; ağırlıklı olarak gençlerin katıldığı protestolar, kundaklamalar ve yağmalarla sarsılıyor. Avrupa medyası olayların arkasındaki sosyoekonomik dinamikleri ve siyasi sonuçları tartışıyor:

• Fransa ve İktidar Krizi: Paris ve banliyölerdeki çatışmalar üzerine Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron olayları “aşırı solcu isyancılar ve suçluların şiddeti” olarak nitelendirirken, Fransız Le Point kurumların güven kaybettiğini ve ülkenin borç yükü altında sürüklendiği tablonun Vladimir Putin ile Donald Trump’ı sevindirdiğini yazıyor. Avusturya’dan Der Standard, Marine Le Pen ile Jean-Luc Mélenchon arasındaki radikal kutuplaşmanın demokrasiyi içeriden çürüttüğünü vurguluyor. Belçika merkezli De Morgen ise artan şiddet ve Molotof kokteyllerinin siyasi olarak doğrudan aşırı sağcı Le Pen’in işine yaradığına dikkat çekiyor. Finlandiya’dan Ilta-Sanomat, Fransa’nın kamu maliyesindeki çöküşün yeni bir avro krizini tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
• Kuşak Çatışması ve “Tutulmayan Sözler”: Almanya’dan Der Freitag, protestoların merkezinde her ülkede gençlerin bulunduğunu belirterek, “Görünürdeki kuşak çatışması, iyi bir gelecek vaadinin tutulmayacağının fark edilmesiyle patlak veren bir isyandır” değerlendirmesini yapıyor. Avusturya’dan Salzburger Nachrichten, eğitim bütçelerindeki tasarrufların gençliğin umutlarını yok ettiğini ve protestoların temel gerekçelerinin haklı olduğunu savunuyor.
• Siyasetsizleşen Şiddet ve Güvenlik Endişeleri: İtalya’da Milano’daki yağmaları yorumlayan La Repubblica yazarı Michele Serra, ortada klasik bir ideolojik örgütlenme olmadığını, akıllı telefonlarla yayılan “Gelin zenginlerin bölgesinde taşkınlık çıkaralım” çağrılarının saf bir toplumsal kalkışmaya dönüştüğünü kaydediyor. İngiliz The Times köşe yazarı Melanie Phillips ise durumu aşırı sol ve İslamcı grupların oluşturduğu “kızıl-yeşil bir ittifakın Batı medeniyetine açtığı savaş” olarak tanımlıyor. Danimarka’dan Jyllands-Posten benzer şekilde radikalizmin yayılmasından endişe duyuyor.
• Bölgesel Yankılar: Portekiz basını (Público), İspanya’daki kira isyanının Lizbon ve Porto’ya sıçradığını, meydanlarda çadır kampları kurulması karşısında hükümetin şok yaşadığını aktarırken; Macar Népszabadság, merkez sol partilerin konut krizine teknokratik çözümler yerine radikal adımlar atamadığı için güç kaybettiğini yazıyor. Arnavutluk’taki protestoları mercek altına alan Yunan Documento, ülkeyi terk edemeyen gençlerin yozlaşmış elit tabakaya isyan ettiğini öne sürüyor. Ukrayna’dan NV ise sosyal medyanın Avrupa’daki durumu abarttığını, panik havasının nesnel bakışı engellediğini hatırlatıyor.

Karadeniz’de Tehlikeli Tırmanış: Ticaret Gemilerine İHA Saldırıları

Romanya ve Bulgaristan açıklarında en az yedi ticari yük gemisine insansız hava araçlarıyla düzenlenen faili meçhul saldırılar, küresel ticaret ve bölgesel güvenlik açısından yeni bir alarm zili çaldırdı:

• Küresel Gıda Fiyatları Riski: Almanya’dan Süddeutsche Zeitung, Karadeniz’in yeniden yüksek riskli bölgeye dönmesiyle sigorta ve navlun bedellerinin fırlayacağını, bu durumun küresel tahıl fiyatlarını yukarı çekeceğini belirtti. Gazete, dünya açlık riskini önlemek adına tahıl koridorunda acil bir ateşkese ihtiyaç duyulduğunu yazdı.
• Bulgaristan’da Diplomatik Gerilim: Bulgaristan basını gelişmeleri yakından izliyor. Webcafé, saldırıların savaşı doğrudan Bulgar sınırlarına taşıdığını ve Rusya Büyükelçisi’nin bakanlığa çağrılmasının doğru bir adım olduğunu belirterek “Lafı gevelemeyi bırakıp Rusya’ya net bir tavır konmalı” çağrısında bulundu. Hükümete yakın Trud gazetesi ise somut kanıtlar açıklanmadan Rusya veya Ukrayna’yı suçlamanın yanlış olduğunu ve Cumhurbaşkanı Rumen Radev’in temkinli tutumunun haklılığını savundu.
• NATO’nun 5. Maddesi Gündemde: İspanyol El Periódico de Catalunya, ticari gemilere yönelik saldırıların Ukrayna savaşıyla doğrudan mı bağlantılı olduğu yoksa NATO’nun kararlılığını test etmeye yönelik bir hamle mi olduğunu sorguladı. Gazete, üye ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerindeki saldırıların NATO’nun kolektif savunma maddesini kapsayıp kapsamayacağı tartışmasının başladığını aktardı.

Washington-Kiev Hattında Gerilim: Trump’ın Artan Baskısı

ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’ye yönelik sert suçlamaları, Rus rafinerilerine saldırıların durdurulmasını istemesi ve Moskova ile dizel anlaşması yapması Avrupa başkentlerinde sert yankı buldu:

• “Batı İttifakının Sonu”: İtalya’nın eski AB Komiseri Paolo Gentiloni, La Repubblica’daki yazısında Trump’ın saldırgan ile mağdur arasında tarafsızlık kisvesi altında Rusya’nın safına geçtiğini öne sürerek, “Trump Putin’in yanında yer alırsa Batı’dan geriye ne kalır?” sorusunu yöneltti. Hollandalı De Volkskrant, ABD yönetiminin jeopolitiği şahsi ve ticari çıkarlara kurban ettiğini yazdı.
• Kiev İçin Zorlu Kış: Almanya’dan Frankfurter Allgemeine Zeitung, Putin’in ticari tekliflerle ve Körfez krizindeki arabuluculuk kozuyla Trump’ı yanına çektiğini, Kiev’i çok daha karanlık günlerin beklediğini kaydetti. Der Tagesspiegel, doğrudan mali yardım kesilse de istihbarat ve hava savunmasında ABD’ye bağımlı olan Ukrayna’ya karşı Avrupa’nın sorumluluk alması ve desteğini artırması gerektiğini vurguladı.
• Avrupa’nın Kendi Çelişkileri: İngiliz The Sunday Times yazarı Matthew Syed ise farklı bir bakış açısıyla Trump’ı eleştirmek yerine Avrupa’nın zafer için gerekli desteği vermekten kaçınan tereddütlü politikasını asıl sorun olarak gösterdi; cephenin kilitlendiği mevcut tablonun sadece daha fazla can kaybına yol açtığını savundu.

Çekya Sandıklarında İktidara Ağır Darbe: Babiš Senatoyu Kaybetti

Çekya’da yapılan senato ve yerel meclis seçimlerinde Başbakan Andrej Babiš’in liderliğindeki ANO hareketi büyük bir yenilgi aldı. Parti, Senato’daki koltuklarının tamamını kaybederek sıfır çekti:

• “Vadedilen Cennet Gerçekleşmedi”: Çek Hospodářské noviny, hezimetin doğrudan Andrej Babiš’in tutamayacağı vaatlerde bulunmasından kaynaklandığını yazdı. Enflasyon, benzin fiyatları ve bütçe dengesi konularında gerçekçi olmayan sözlerin seçmende ters teptiği kaydedildi.
• Borç Yükü ve Seçmen Tepkisi: Echo24 gazetesi, bu sonucun partinin genel çöküşü anlamına gelmese de iktidar koalisyonu için çok ciddi bir ihtar niteliğinde olduğunu belirtti. Analizde, seçmenin kontrolsüz kamu harcamaları ve hızla artan borçlanmadan duyduğu derin endişenin sandığa yansıdığı ifade edildi.