Gotha eleştirisindeki meşhur bölümün birinci paragrafını, “Sosyalist toplumda değer yasası çalışmaz” başlıklı yazıda işlemiştik. Marks, ikinci paragraftan itibaren komünist toplumun birinci aşamasını anlatmaya başlar. Marks’ın birinci aşama için yaptığı ilk saptama şudur:

“Burada karşı karşıya olduğumuz şey, kendi temelleri üzerinde gelişmiş biçimiyle bir komünist toplum değil, tersine, kapitalist toplumdan çıkıp geldiği biçimiyle bir komünist toplumdur.”

Marks, onuncu paragrafta, komünist toplumun birinci aşamasının öncesine, “uzun doğum sancıları”nı yerleştirir:

“Uzun doğum sancılarından sonra kapitalist toplumdan çıkıp geldiği biçimiyle komünist toplumun birinci aşaması”.

Görüldüğü gibi, Marks’ın kurgusal sıralamasına göre, önce uzun doğum sancıları çekilen bir dönem yaşanır, ondan sonra komünist toplumun birinci aşaması sahneye çıkar.

İlerideki sayfalarda, uzun doğum sancıları dönemine ışık tutan önemli bir açıklama vardır:

“Kapitalist toplum ile komünist toplum (komünist toplumun birinci aşaması – YZ) arasında, birinden ötekine devrimci dönüşüm dönemi yer alır. Buna bir de siyasal geçiş dönemi tekabül eder ki, bu dönemde devlet proletaryanın devrimci diktatörlüğünden başka bir şey olamaz.” (K. Marks, “Gotha Programının Eleştirisi”, 1875, MESE, İng., c. 3, s. 26.)

Gotha eleştirisinin bütünsel analizi, metindeki kurgusal akışın şöyle olduğunu gösterir:

– Kapitalist toplumun olağan hâli.

– Devrimci dönüşüm dönemi, proletaryanın devrimci diktatörlüğü, uzun doğum sancıları.

– Komünist toplumun birinci aşaması.

Yukarıdaki sıralama ışığında, Marks’ın komünist toplumun birinci aşaması için kullandığı “kapitalist toplumdan çıkıp geldiği biçimiyle bir komünist toplumdur” ibaresini nasıl anlamak gerekir?

– “Kapitalist toplumun olağan hâlinden çıkıp geldiği biçimiyle” diye mi?

– “Uzun doğum sancıları çekilen devrimci dönüşüm döneminden çıkıp geldiği biçimiyle” diye mi?

Cahiliye devrinin cinci hocaları, zihinleri “reel sosyalizm” efsunuyla dumanlayan birinci şıkkı okuyup üflemişlerdir. Oysa Marks’ın teorik kurgusuna göre, komünist toplumun birinci aşaması, uzun doğum sancıları çekilen devrimci dönüşüm döneminin, yani proletaryanın devrimci diktatörlüğü döneminin bittiği teorik eşik anından itibaren başlayacaktır.

https://marksistelestiri.net/author/yusuf-zamir/